Jaki zawód będzie istnieć za dziesięć lat? Czy wystarczy nam pieniędzy na samodzielne życie? I skąd wiedzieć, w czym naprawdę jesteśmy dobrzy, kiedy świat zmienia się szybciej niż szkolny program nauczania? Dla współczesnych nastolatków przyszłość coraz częściej wiąże się z niepewnością i obawami. Z badania Norstat Polska przeprowadzonego na zlecenie Fundacji We Did It wynika, że aż 93 proc. młodych osób w wieku 15–18 lat ma przynajmniej jedną obawę dotyczącą dorosłego życia i przyszłej pracy.

Przyszłość, której nie da się zaplanować

Co trzeci nastolatek martwi się, że przyszłe zarobki nie wystarczą mu na samodzielne utrzymanie i mieszkanie. 32 proc. obawia się trudności ze znalezieniem pierwszej pracy, a 30 proc. wyboru niewłaściwej ścieżki edukacji. Blisko co trzeci nastolatek nie jest pewien swoich mocnych stron i talentów, a połowa nie wie, czy zawód, który będzie wykonywać w przyszłości, już dziś istnieje. 22 proc. dopuszcza, że dopiero powstanie, a 28 proc. nie potrafi tego przewidzieć lub nigdy się nad tym nie zastanawiało.

To ważna zmiana w myśleniu o edukacji i doradztwie zawodowym. Młodzi ludzie muszą podejmować decyzje dotyczące szkół i studiów, choć nie mają pewności, jak będzie wyglądał rynek pracy, na który dopiero wejdą.

Rodzice też nie znają wszystkich odpowiedzi

W poszukiwaniu wskazówek nastolatkowie wciąż w dużej mierze zwracają się do najbliższych. 42 proc. badanych wskazuje rodziców i rodzinę jako osoby wpływające na ich wyobrażenia o przyszłości i pracy. Problem w tym, że dorośli sami nie zawsze wiedzą, jak przygotować młodych na nadchodzące zmiany.

Tylko 13 proc. rodziców czuje się dobrze przygotowanych do doradzania dzieciom w kwestii zawodów i kompetencji, które mogą być ważne za 10–15 lat. 23 proc. przyznaje, że nie zna wielu nowych zawodów i technologii, a co piąty uważa, że rynek pracy zmienia się zbyt szybko, by móc kompetentnie doradzać.

– Nie dajemy młodym gotowych odpowiedzi na pytanie, kim mają zostać. Dajemy im kompas – mówi Olga Kozierowska, prezeska Fundacji We Did It.

Od wyboru zawodu do odkrywania własnego potencjału

Odpowiedzią na te wyzwania jest ogólnopolski program edukacyjno-społeczny Tu Rośnie Przyszłość, realizowany przez Fundację We Did It. Jego założenie jest proste: zamiast wskazywać młodym jedną właściwą drogę, pomóc im poznać własne predyspozycje, odkrywać różne możliwości rozwoju i zobaczyć, jak powstają innowacje zmieniające świat.

Jednym z narzędzi programu jest bezpłatny Nawigator Przyszłości interaktywna platforma online, która pomaga rozpoznawać mocne strony i kompetencje oraz poznawać potencjalne ścieżki rozwoju, także w obszarze nowych technologii i zawodów przyszłości.

Program obejmuje również słuchowiska, spektakl dla młodszych odbiorców, materiały edukacyjne, gry i scenariusze zajęć dla szkół, a także warsztaty dla nauczycieli i edukatorów. Ważnym elementem jest przybliżanie młodym polskich innowacji i ludzi, którzy za nimi stoją.

Mniej gotowych recept, więcej doświadczeń

Co może pomóc młodym w odkrywaniu własnych zainteresowań? Według badania ponad połowa rodziców wskazuje warsztaty i możliwość samodzielnego próbowania różnych aktywności. 41 proc. docenia poznawanie nowych miejsc i ludzi, a 37 proc. — spotkania z przedstawicielami różnych zawodów. Tymczasem tylko 31 proc. nastolatków zna co najmniej kilka konkretnych przykładów polskich osiągnięć, wynalazków lub innowacji.

To pokazuje, jak ważne jest poszerzanie horyzontów poza szkolną teorią. Kontakt z ludźmi, technologiami i realnymi projektami może pomóc młodym zobaczyć, że przyszłość zawodowa nie musi oznaczać wyboru jednej ścieżki na całe życie.

Program Tu Rośnie Przyszłość ma wspierać właśnie takie podejście. Jego Sponsorem Strategicznym jest PGE Polska Grupa Energetyczna, a Partnerem Projektu Fundacja PZU.

Może więc zamiast pytać nastolatków, kim chcą zostać w przyszłości, warto najpierw pomóc im odkryć, co potrafią i co naprawdę ich interesuje? W świecie, w którym wiele zawodów dopiero powstanie, umiejętność poznawania siebie i uczenia się nowych rzeczy może okazać się ważniejsza niż najstaranniej zaplanowana kariera.

Badanie przeprowadziła Norstat Polska w październiku 2026 roku metodą CAWI na zlecenie Fundacji We Did It. Objęło 500 osób w wieku 15–18 lat oraz 500 rodziców dzieci w wieku 14–18 lat.

Więcej informacji: turosnieprzyszlosc.eu