Fascynacja materiałem, odwaga eksperymentowania i technologia, która pozwala przekraczać granice wyobraźni.

Od 19 do 29 października 2026 roku zobaczymy nie tylko ikoniczne obiekty Zięty, lecz także to, co zwykle pozostaje ukryte: eksperymenty, prototypy, błędy i odkrycia, z których rodzi się nowy design. Są projekty, które zapamiętujemy ze względu na ich formę. Są też takie, które zmieniają sposób, w jaki patrzymy na materiał, technologię i możliwości projektowania.

Twórczość Oskara Zięty należy do obu tych kategorii. Jego metalowe obiekty potrafią zaskakiwać lekkością, organicznymi kształtami i pozorną delikatnością, za którą kryje się precyzyjnie zaprojektowana konstrukcja. Wystawa „Oskar Zięta. Proces” zaprasza do odkrycia, jak rodzą się idee, które potrafią wyjść poza granice designu i stać się inspiracją dla sztuki, architektury oraz inżynierii.

Z naszej perspektywy najciekawsze jest nie tylko to, jak daleko zaszedł Oskar Zięta, lecz także to, że jego proces wciąż trwa. Wystawa w Instytucie Wzornictwa Przemysłowego pozwala zobaczyć tę ciągłość wyjątkowo wyraźnie — i przypomina, że prawdziwa innowacja nie polega na stworzeniu jednego ikonicznego obiektu, ale na nieustannym poszukiwaniu tego, co może wydarzyć się dalej.

Nie tylko efekt, ale przede wszystkim droga

Tytułowy proces jest tu słowem kluczem. Zamiast tradycyjnej retrospektywy, w której kolejne prace układają się w chronologiczną opowieść, otrzymujemy historię nieustannego eksperymentowania. Każdy obiekt staje się kolejnym etapem poszukiwań, a każda deformacja materiału potencjalnym początkiem nowego rozwiązania.

Sercem ekspozycji będzie stół badawczo-rozwojowy, przy którym spotykają się precyzja i przypadek, rzemiosło i robotyka, kontrola i gotowość na nieprzewidziane rezultaty.

To właśnie wokół niego rozwija się opowieść o FiDU, autorskiej technologii Oskara Zięty, wykorzystującej ciśnienie wewnętrzne do przekształcania płaskich, metalowych elementów w przestrzenne i stabilne formy.

Zięta określa tę metodę mianem kontrolowanej utraty kontroli.

Plopp, czyli kiedy eksperyment staje się ikoną

Trudno opowiadać o designie Oskara Zięty bez stołka Plopp, Polskiego Ludowego Obiektu Pompowanego Powietrzem. To jeden z najbardziej rozpoznawalnych projektów polskiego współczesnego wzornictwa, a zarazem doskonały przykład tego, jak radykalna zmiana technologiczna może doprowadzić do powstania zupełnie nowej estetyki.

Na wystawie Plopp nie będzie wyłącznie gotowym, efektownym obiektem. Zobaczymy również wcześniejsze prototypy, modele i kolejne stadia deformacji, które odsłonią drogę od pierwszych prób do ostatecznej formy. To szczególnie ciekawy element ekspozycji: pozwala zrozumieć, że za pozorną prostotą projektu stoją lata poszukiwań, testowania i konsekwentnego rozwijania pomysłu.

Historia Plopp przypomina, że innowacja nie zawsze zaczyna się od gotowej odpowiedzi. Czasem rodzi się z pytania, eksperymentu, a nawet błędu, który okazuje się początkiem czegoś zupełnie nowego.

Lekkość, która ma siłę

Jedną z najważniejszych idei rozwijanych przez Ziętę jest poszukiwanie optymalnej relacji między ilością materiału, masą i wytrzymałością. Projektant bada, jak tworzyć konstrukcje, które wykorzystują mniej surowca, a jednocześnie zachowują stabilność i odporność na obciążenia.

Wyrazistym przykładem jest Ultraleggera, aluminiowe krzesło ważące zaledwie 1,66 kg, zdolne przenieść obciążenie aż 1,2 tony.

W świecie, w którym coraz większe znaczenie mają oszczędność materiałów, efektywność i odpowiedzialne projektowanie, takie podejście nabiera szczególnej aktualności. Zięta nie tyle dodaje kolejne elementy, ile szuka sposobów na to, by z materiału wydobyć jak najwięcej przy możliwie najmniejszym nakładzie. Forma staje się rezultatem wiedzy o jego właściwościach, a nie tylko estetycznej decyzji.

Od rzeźby do architektury

Eksperymenty Zięty nie zatrzymują się na skali przedmiotów użytkowych. Technologia FiDU pozwala przenosić te same zasady na większe realizacje, w których metalowe formy zaczynają funkcjonować jako elementy przestrzeni publicznej i architektury.

Na wystawie zobaczymy stalowe profile związane z instalacją Blow & Roll, zaprezentowaną w 2010 roku w londyńskim Victoria and Albert Museum. Ważnym elementem ekspozycji będzie również Whispers — projekt, który pokazuje, jak eksperymentalna technologia może zyskać nowe znaczenie w kontakcie z architekturą i miejskim otoczeniem.

zdjęcie: Alka Murat

Ławka z serii Whispers stanęła we Fleet Street Quarter w Londynie, otwierając London Festival of Architecture 2025. Później projekt prezentowano między innymi podczas ICFF w Nowym Jorku i targów Maison&Objet w Paryżu.

Ultre to kolejny rozdział tej samej historii

Najbardziej zaskakującym punktem wystawy będzie jednak Ultre, czyli ultralekki pojazd powstały w ramach wieloletnich badań Oskara Zięty nad nową mobilnością.

Po raz pierwszy zostanie on zaprezentowany w kontekście wystawy poświęconej równolegle designowi i sztuce, w bezpośrednim dialogu z dorobkiem projektanta.

Ultre debiutował podczas Europejskiego Kongresu Gospodarczego w 2025 roku.

Laboratorium przyszłości

„Oskar Zięta. Proces” jest wystawą o projektowaniu, ale także o cierpliwości, ciekawości i gotowości do podważania oczywistych rozwiązań. Obok gotowych obiektów pojawią się prototypy, modele, szkice, profile, przekroje i dokumentacja kolejnych prób.

Wszystkie te projekty łączy wspólna idea: poszukiwanie nowych możliwości materiału i budowanie konstrukcji, które wynikają z jego właściwości.

Wystawa przypada na okres Warsaw Home i Warsaw Design Week, stając się potencjalnym punktem spotkania dla projektantów, architektów, inżynierów oraz wszystkich, którzy interesują się przyszłością wzornictwa.

Warto zobaczyć

Wystawa „Oskar Zięta. Proces” może zainteresować nie tylko miłośników designu, lecz także osoby ciekawe tego, jak rodzą się idee zmieniające sposób myślenia o przedmiotach i przestrzeni.

F5 jest patronem medialnym wystawy i poleca ją wszystkim, którzy lubią zaglądać za kulisy kreatywności i odkrywać, co dzieje się na styku sztuki, technologii i inżynierii.

OSKAR ZIĘTA. PROCES. Od stołka Plopp do samochodu Ultre
Termin: 19–29 października 2026
Miejsce: Instytut Wzornictwa Przemysłowego, Warszawa

źródło: materiały prasowe