To nie jest już bunt. To zmiana systemowa i koniec pewnej jednej narracji. Dla millenialsów praca była często próbą wpisania się w istniejący schemat: znaleźć coś „na stałe” i się tego trzymać. Dla Gen Z ten schemat przestaje mieć sens.

To tłumaczy, dlaczego aż 60% młodych ludzi nie wierzy, że klasyczne 9–5 zapewni im finansową niezależność  i szuka alternatyw: freelancingu, side hustle’ów, własnych projektów.

Z raportów wynika, że przedstawiciele Gen Z zostają w jednej pracy średnio około 1,1 roku, czyli znacznie krócej niż wcześniejsze pokolenia. Jednocześnie aż jedna trzecia planuje zmianę pracy w ciągu najbliższych miesięcy, a nawet 66% rozważa zmianę ścieżki zawodowej. To nie jest epizod, to nowy standard.

Zamiast jednej drogi, jest wiele równoległych ścieżek, zamiast stabilności jest ciągły ruch, a zamiast tak zwanej kariery jest zbieranie doświadczeń, które mogą się przełożyć na realne umiejętności.

Nowe zjawiska mają nawet swoje nazwy, o których już pisaliśmy wiele razy jak job hopping, czyli częste zmiany pracy, czy quiet quitting, czyli robienie minimum bez dawania z siebie więcej. Do tej serii możemy dołożyć jeszcze lily padding, gdzie przechodzenie od projektu do projektu, pozwala zbierać kompetencje. A i jest jeszcze model hollywoodzki, czyli tworzenie tymczasowych zespołów do konkretnych zadań. Brzmi jak chaos? Dla wielu to raczej świadoma strategia.

@itseveyevev for all my past, current and future employers.. I’m joking #jobhopper #careerpivot #corporatehumor ♬ You Belong With Me by Taylor Swift – dylansglittergelpen

Coraz więcej młodych ludzi wybiera niezależność. I nie dlatego, że nie mogą znaleźć pracy, tylko dlatego, że nie chcą być w niej zamknięci. W Europie rośnie liczba freelancerów, szczególnie w zawodach cyfrowych: programowaniu, analizie danych, AI, marketingu czy mediach społecznościowych. Kompetencje są dziś bardziej mobilne niż kiedykolwiek, można je zabrać z projektu do projektu. Efekt? Praca przestaje być miejscem. Staje się usługą.

@libbiemilesQuit my job in Big Law to travel and it was the best decision, I don’t know what’s next but I do know I’m having the best time I spent most of my second month out here in Bolivia and it has been so beautiful. I did language school in Sucre, ate all the food in La Paz, visited the salt flats in Uyuni (one of the most beautiful things I’ve seen), hiked and spent time relaxing in Copacabana with llamas

♬ original sound – Liberty Miles

Kariera jak rzeka, nie drabina

Stary model był prosty: zacznij nisko, wspinaj się wyżej. Nowy model przypomina raczej rzekę zmienia kierunki, rozgałęzia się, czasem przyspiesza, czasem zwalnia. To oznacza mniej hierarchii, więcej współpracy, mniej stanowisk, więcej kompetencji no i mniej przewidywalności, więcej możliwości. W praktyce coraz częściej liczy się nie to, kim jesteś w firmie, tylko co potrafisz zrobić w danym momencie.

Firmy też się zmieniają

To nie tylko młodzi zmieniają zasady gry. Rynek pracy również ewoluuje. Firmy coraz częściej działają projektowo, budują zespoły na konkretny czas i konkretny cel, a potem je rozwiązują. To podejście znane z produkcji filmowych zaczyna przenikać do biznesu. Stałe struktury ustępują elastycznym układom.

Praca jako wybór stylu życia

Najciekawsze w tej zmianie jest jednak coś innego: praca przestaje być tylko narzędziem do zarabiania. Dla Gen Z to również: sposób wyrażania siebie, element stylu życia i decyzja o tym, jak chcą „być w świecie”. Dlatego etat bywa postrzegany jako coś… zbyt statycznego. Zbyt zamkniętego. Zbyt mało elastycznego wobec zmieniających się potrzeb i ambicji.

Czy to znaczy, że stabilność znika? Niekoniecznie. Raczej zmienia definicję. Dla wcześniejszych pokoleń stabilność oznaczała jedną firmę i jedną ścieżkę. Dla Gen Z może oznaczać coś zupełnie innego zdolność do adaptacji, różnorodne źródła dochodu, kontrolę nad własnym czasem. To mniej oczywiste, ale dla wielu bardziej realne.

Łatwo powiedzieć: Gen Z nie chce pracować. Trudniej zauważyć, że to rynek przestał przypominać ten sprzed 20 lat. Więcej zawodów, więcej możliwości, ale też więcej niepewności. W takim świecie linearna kariera zaczyna wyglądać jak wyjątek, nie norma. Czy praca na zawsze zniknie całkowicie? Pewnie nie, ale przestaje być jedynym scenariuszem i może właśnie to jest najważniejsza zmiana: praca nie definiuje już życia staje się jedną z jego części.