57k
To duzi robią zmianę. Wysiłki IKEA na rzecz bardziej zrównoważonego modelu działania
Jeśli jako cywilizacja chcemy żyć w bardziej zrównoważonym świecie, nie wystarczą wyłącznie indywidualne decyzje konsumentów. Owszem, możemy kupować rozsądniej, naprawiać rzeczy i ograniczać marnowanie, ale prawdziwa zmiana skali zawsze zaczyna się tam, gdzie działają najwięksi czyli globalne korporacje i instytucje. To one kształtują nawyki, system produkcji, dystrybucji i ponownego wykorzystania zasobów. Dlatego coraz ważniejsze staje się wymaganie od przedsiębiorstw większej transparentności i raportowania wysiłków związanych z bardziej odpowiedzialnymi modelami biznesowymi.
Taką praktykę od wielu lat stosuje IKEA. Największy franczyzobiorca marki, Grupa Ingka, publikuje co roku szczegółowy raport dotyczący zrównoważonego rozwoju, w którym podsumowuje postępy, wyzwania oraz konkretne działania podejmowane w ramach transformacji swojej działalności.
Za pierwszy pełny raport środowiskowy i społeczny uznaje się publikację z 2001 roku, kiedy firma po raz pierwszy w uporządkowany sposób przedstawiła dane dotyczące wpływu swojej działalności na środowisko, warunków pracy w łańcuchu dostaw oraz działań związanych z odpowiedzialnym pozyskiwaniem surowców. Od tego momentu raportowanie w tym obszarze stało się regularną, coroczną praktyką firmy, rozwijaną i rozszerzaną wraz z rosnącymi wymaganiami rynku oraz standardów ESG (Environmental, Social, Governance). Dziś raport ten funkcjonuje pod nazwą Annual Summary and Sustainability i obejmuje zarówno wyniki finansowe, jak i szczegółowe dane dotyczące wpływu działalności firmy na ludzi i środowisko. Najnowsza edycja podsumowuje rok finansowy 2025 i pokazuje wysiłki na rzecz zrównoważenia w kluczowych obszarach dla organizacji i środowiska, w którym funkcjonuje.
Coroczna publikacja raportu jest dziś jednym z najważniejszych narzędzi transparentności firmy. Dokument pokazuje między innymi postępy w ograniczaniu emisji, inwestycje w odnawialne źródła energii, rozwój gospodarki obiegu zamkniętego oraz działania dotyczące warunków pracy w łańcuchach dostaw. – Nasze wyniki udowadniają, że zrównoważony rozwój to nie tylko kwestia etyki, ale też efektywności operacyjnej. Ograniczenie odpadów żywności przez IKEA Retail Polska jest przykładem wyznaczania standardu w całej Grupie Ingka. W Polsce nie ustajemy też w wysiłkach ograniczania emisji z naszych działań operacyjnych – mówi Irena Dobosz, dyrektorka zrównoważonego rozwoju w IKEA Retail Polska.
Dzięki takim raportom możliwe jest nie tylko śledzenie kierunku zmian, lecz także ocenianie, czy deklaracje firm rzeczywiście przekładają się na konkretne działania.
Karen Pflug
Chief Sustainability Officer
W 2025 roku poczyniliśmy realne postępy. Rozwinęliśmy usługi cyrkularne, które ułatwiają klientom bardziej zrównoważony styl życia. Podjęliśmy zdecydowane działania, aby ograniczyć emisje związane z dostawami do domów klientów oraz poprawić efektywność energetyczną naszych własnych operacji. Zainwestowaliśmy również w nowe projekty w obszarze energii odnawialnej i gospodarki cyrkularnej oraz rozszerzyliśmy programy wspierające równość, różnorodność i inkluzywność.
Jednym z głównych wątków raportu jest transformacja klimatyczna. IKEA deklaruje, że chce działać w zgodzie z celami Porozumienia Paryskiego i utrzymać globalne ocieplenie poniżej poziomu półtora stopnia.
Grupa Ingka jest największym franczyzobiorcą marki IKEA i odpowiada za zdecydowaną większość sprzedaży detalicznej tej sieci na świecie. W 2025 roku grupa osiągnęła przychody na poziomie 41,5 miliarda euro i zatrudniała ponad 166 tysięcy pracowników w ponad trzydziestu krajach. W tym czasie sklepy IKEA odwiedziło około 739 milionów klientów, a platformy cyfrowe firmy zanotowały około czterech miliardów wizyt. Skala działalności pokazuje, dlaczego raport IKEA jest ważny nie tylko dla branży handlowej, ale również dla całej debaty o transformacji gospodarki. Model biznesowy obejmuje trzy podstawowe obszary działalności. Pierwszy z nich to IKEA Retail czyli sieć sklepów i kanałów sprzedaży internetowej. Drugi to Ingka Centres czyli rozwój i zarządzanie centrami handlowymi, które w wielu przypadkach powstają wokół sklepów IKEA. Trzeci obszar to Ingka Investments czyli portfel inwestycji obejmujący między innymi projekty energetyki odnawialnej, lasy oraz strategiczne przedsięwzięcia wspierające długoterminowy rozwój firmy. Jednym z najważniejszych elementów raportu jest pokazanie, w jaki sposób struktura właścicielska firmy wpływa na jej strategię. Grupa Ingka należy do fundacji INGKA Foundation i nie jest spółką giełdową. Dzięki temu firma może prowadzić działalność w perspektywie wieloletniej i reinwestować znaczną część zysków w rozwój biznesu i projekty zrównoważone środowiskowo. W roku 2025 aż 85 procent zysku netto zostało ponownie zainwestowane w działalność firmy, a 15 procent przekazano fundacji finansującej działania filantropijne IKEA Foundation. Jednym z głównych wątków raportu jest transformacja klimatyczna. IKEA deklaruje, że chce działać w zgodzie z celami Porozumienia Paryskiego i utrzymać globalne ocieplenie poniżej poziomu półtora stopnia (od poziomów z okresu przed rewolucja przemysłową – przyp. red.) Firma zakłada redukcję emisji o połowę do roku 2030 w stosunku do poziomu z 2016 roku oraz osiągnięcie neutralności klimatycznej najpóźniej w połowie stulecia.
W 2025 roku ponad 60 procent dostaw do klientów realizowano przy użyciu pojazdów zeroemisyjnych.
Według raportu znaczące postępy osiągnięto w zakresie emisji pochodzących z własnych operacji. Od 2016 roku emisje związane z działalnością operacyjną firmy spadły o ponad 70 procent. Osiągnięto to dzięki inwestycjom w odnawialne źródła energii, poprawie efektywności energetycznej budynków oraz zmianom w logistyce. Ważnym elementem strategii jest rozwój energetyki odnawialnej. Od 2009 roku Grupa Ingka przeznaczyła około 4,3 miliarda euro na inwestycje w farmy wiatrowe i słoneczne. Portfel energetyczny firmy obejmuje między innymi 26 parków solarnych, 47 farm wiatrowych oraz instalacje magazynowania energii. W 2025 roku instalacje należące do Grupy Ingka w Polsce wygenerowały ponad 570 tysięcy MWh energii elektrycznej, co stanowiło około 16 proc. całkowitej produkcji energii odnawialnej należącej do firmy. W tym zestawieniu Polska zajmuje drugie miejsce po USA, wyprzedzając takie kraje jak Finlandia, Rumunia czy Szwecja, pokazuje że polski rynek OZE jest dla IKEA jednym z ważniejszych obszarów inwestycji w Europie. Inwestycje te mają nie tylko zmniejszać ślad węglowy przedsiębiorstwa, ale również zabezpieczać jego długoterminową stabilność energetyczną. Drugim istotnym elementem transformacji klimatycznej jest zmiana logistyki. W roku finansowym 2025 ponad 60 procent dostaw do klientów realizowano przy użyciu pojazdów zeroemisyjnych. Obejmuje to przede wszystkim elektryczne samochody dostawcze wykorzystywane w miastach. W raporcie podkreślono również znaczenie odpowiedzialności społecznej. IKEA zatrudnia ponad 166 tysięcy pracowników, z czego ponad połowę stanowią kobiety. Wśród stanowisk kierowniczych kobiety zajmują prawie połowę miejsc. Dużą wagę przywiązuje się także do warunków pracy w całych łańcuchach dostaw. IKEA wykorzystuje własny kodeks postępowania dla dostawców określany jako IWAY, który obejmuje standardy dotyczące praw pracowniczych, bezpieczeństwa pracy oraz ochrony środowiska. W ramach systemu audytów firma monitoruje przestrzeganie tych zasad przez dostawców i podkreśla rosnącą rolę współpracy między biznesem a organizacjami społecznymi. IKEA Foundation przeznaczyła w 2025 roku około 404 milionów euro na projekty wspierające walkę ze zmianami klimatu oraz rozwój społeczności w krajach rozwijających się. Jednocześnie dokument wskazuje, że transformacja firmy jest wciąż w toku. Zewnętrzni eksperci oraz młodzi liderzy współpracujący z IKEA zwracają uwagę na potrzebę przyspieszenia działań w obszarach takich jak redukcja plastiku, adaptacja do zmian klimatu czy większa przejrzystość w globalnych łańcuchach dostaw.
Najważniejszy wniosek płynący z raportu jest taki, że transformacja w kierunku zrównoważonego rozwoju nie jest już dla dużych firm opcją wizerunkową, lecz elementem strategii przetrwania.
W praktyce oznacza to stopniowe przekształcanie klasycznej sieci handlowej w złożony ekosystem obejmujący sprzedaż detaliczną, energetykę odnawialną, gospodarkę cyrkularną oraz projekty społeczne. Raport poświęca również wiele miejsca idei gospodarki obiegu zamkniętego. Jej podstawowym założeniem jest odejście od linearnego modelu produkcji, w którym surowiec jest wydobywany, przetwarzany w produkt, a po zużyciu wyrzucany jako odpad. W gospodarce obiegu zamkniętego produkty powinny funkcjonować w obiegu możliwie jak najdłużej. Mogą być naprawiane, odnawiane, sprzedawane ponownie lub poddawane recyklingowi, tak aby materiały, z których zostały wykonane, wracały do systemu produkcji.
IKEA próbuje zmienić tradycyjny model sprzedaży mebli polegający na produkcji, zakupie i wyrzuceniu produktu po zakończeniu jego użytkowania i rozwija szereg usług mających wydłużyć cykl życia produktów.
W 2025 w ramach programu odkupu używanych mebli od klientów pozyskano prawie 686 tysięcy produktów IKEA, które następnie trafiały ponownie do sprzedaży lub do recyklingu materiałowego. W wielu sklepach funkcjonują także specjalne strefy ’Okazje na okrągło’, gdzie klienci mogą kupić produkty zwrócone przez innych użytkowników, modele powystawowe lub artykuły z drobnymi uszkodzeniami w obniżonych cenach. W roku 2025 takie przestrzenie posiadały w Polsce wszystkie sklepy IKEA, a łączna sprzedaż wyniosła tam 1,87 mln produktów.
Obrót rzeczami z drugiej ręki to jeden z najważniejszych trendów konsumenckich ostatnich lat.
Kolejnym dużym programem idei obiegu zamkniętego jest uruchomiana w Polsce w listopadzie 2025 roku platforma Second-hand IKEA, która pozwala członkom programu IKEA Family sprzedawanie i kupowanie używanych produktów bezpośrednio między sobą. Obrót rzeczami z drugiej ręki to jeden z najważniejszych trendów konsumenckich ostatnich lat. Według danych Mordor Intelligence, do 2030 r. jego wartość przekroczy 60 mld dol., przy średniorocznym wzroście o ponad 5 proc. Coraz więcej osób dostrzega, że wiele przedmiotów wciąż ma wartość nawet wtedy, gdy przestają być potrzebne w jednym domu. Zamiast trafiać do kosza mogą trafić do kolejnego użytkownika. Mechanizm działania platformy jest prosty i opiera się na rozwiązaniach, które mają maksymalnie ułatwić użytkownikom wystawianie ogłoszeń. Podczas dodawania oferty system automatycznie rozpoznaje produkt z katalogu IKEA i sam uzupełnia jego nazwę, opis oraz podstawowe parametry, takie jak wymiary. Dzięki temu sprzedający nie muszą samodzielnie wpisywać wszystkich danych, a ogłoszenie można przygotować w kilka minut. Kupujący natomiast otrzymują czytelne i uporządkowane informacje o produkcie, co ułatwia podjęcie decyzji. Osoba sprzedająca mebel może zdecydować, w jaki sposób chce otrzymać zapłatę. Możliwe jest tradycyjne rozliczenie przelewem bankowym lub wybór e-karty refundacyjnej do wykorzystania w sklepach IKEA. Druga opcja jest dodatkowo premiowana niewielkim bonusem, który można przeznaczyć na kolejne zakupy w sieci. W praktyce zachęca to do dalszego korzystania z produktów marki i wspiera obieg rzeczy pomiędzy użytkownikami. Analiza pierwszych transakcji pokazała, które produkty cieszą się największym zainteresowaniem użytkowników. Najczęściej sprzedawane są meble dziecięce, szczególnie łóżka, które naturalnie mają stosunkowo krótki okres użytkowania w jednym domu. Dużą popularnością cieszą się także sofy i inne elementy wyposażenia salonu, a także ramy łóżek oraz meble do sypialni. W praktyce oznacza to, że użytkownicy chętnie nadają drugie życie zarówno dużym elementom wyposażenia, jak i mniejszym dodatkom do wnętrz. Równolegle firma rozwija także wykorzystanie materiałów odnawialnych oraz surowców pochodzących z recyklingu w nowych kolekcjach. W połączeniu z usługami umożliwiającymi naprawę, odsprzedaż lub ponowne wykorzystanie mebli tworzy to system, który pozwala ograniczyć marnowanie zasobów. Zamiast jednorazowego cyklu produkcji i konsumpcji pojawia się model oparty na wielokrotnym użytkowaniu produktów.
Karen Pflug
Chief Sustainability Officer
Wiemy, że musimy zrobić więcej i działać szybciej. Aby osiągnąć nasze cele na rok 2030 i kolejne lata, potrzebujemy jeszcze większej determinacji, ciekawości i gotowości do współpracy ponad zespołami, granicami i sektorami. Postęp wymaga dziś od nas wszystkich nie tylko reagowania na to, co dzieje się tu i teraz, lecz także przewidywania, innowacyjności i brania odpowiedzialności.
materiał powstał we współpracy z IKEA
