Co by było, gdyby ubranie potrafiło reagować na zapach, temperaturę albo drgania w powietrzu? W Instytucie Dizajnu w Kielcach projekt 'Powłoki i pancerze’ bada granice ludzkiej percepcji, proponując kostiumy, które działają jak biologiczne membrany. Inspirowane światem owadów, alg i grzybów, eksperymentalne formy na pograniczu sztuki, dizajnu i bioinżynierii stają się narzędziem do wyobrażania przyszłości międzygatunkowej współpracy.

Kostium jako rozszerzenie ciała

Wystawa 'Powłoki i pancerze’ w Instytucie Dizajnu w Kielcach proponuje spojrzenie na ubranie nie jako element garderoby, lecz jako protezę ciała, powłokę, która może rozszerzać ludzkie sensorium. Projekt łączy perspektywy artystów, projektantów i badaczy pracujących na styku sztuki, botaniki, narratologii i bioinżynierii. Ich wspólnym celem jest stworzenie eksperymentalnych struktur, membran reagujących na bodźce pozawizualne: drgania, zmiany temperatury czy zapachy.

To próba wyobrażenia sobie świata, w którym człowiek zaczyna odczuwać rzeczywistość inaczej, bardziej jak organizm zanurzony w ekosystemie niż jego obserwator.

Inspiracje z natury

Twórcy projektu sięgają do biologii i strategii przetrwania innych organizmów. Inspirują ich między innymi systemy komunikacji owadów, dynamika termiczna gadów, mechanizmy regeneracyjne alg i grzybów. Z tych obserwacji powstają eksperymentalne projekty powłok, form, które nie tylko chronią ciało, ale także reagują na środowisko.

Na etapie prototypowania powstają obiekty przypominające kostiumy, schronienia i narzędzia jednocześnie. Wśród nich pojawiają się między innymi: stroje-schrony, stroje do kompostowania, stroje zwiększające wilgotność, zewnętrzne archiwa emocji, dodatkowe repozytoria wspomnień, stroje dla zbieraczek i nomadek, stroje-łona i stroje-groby. Każdy z tych projektów bada relację między ciałem, środowiskiem i pamięcią.

fot. Iga Węglinska, Frisson, fot Mila Lapko

fot. Jakub Święcicki, Historie widziane i słyszane, fot Alicja Kielan

Nowe zmysły

Eksperymenty z powłokami pozwalającymi wcielać się w 'nieswoje ciała’ prowokują pytania o przyszłość ludzkiej percepcji. Jakie zmysły moglibyśmy rozwinąć w świecie zmieniającego się klimatu? Czy możliwa jest komunikacja oparta na bodźcach innych niż słowa i obraz? Projekt sugeruje, że przyszłe formy współpracy między ludźmi i innymi organizmami mogą wymagać nowych sposobów odczuwania rzeczywistości.

Ciała w relacji

Powłoki i pancerze nie są jedynie obiektami. Ich użycie zmienia sposób funkcjonowania ciała i relacji społecznych. Wywołują różne reakcje: od potrzeby opieki, przez ucieczkę i czujność, aż po podążanie czyimś śladem, atak lub zwoływanie zgromadzenia. W tym sensie projekt bada również emocjonalne i społeczne konsekwencje nowych technologii ciała.

fot. Daniela Bergschneider, Flex, materiały prasowe

fot. Iza Koczanowska, Ugly Beach (1), fot Silvia Arenas

Wystawa jest efektem współpracy artystów i projektantów pracujących w różnych mediach od tekstyliów i rzeźby po instalacje i eksperymentalny dizajn. Udział biorą: Tomasz Armada, Daniela Bergschneider, Aleksandra Bystry, Ľudmila Bubánová, Jessica Ciupa, Aleksandra Dłutowska, Eliška Gogolová i Bára Tetaurová, Iza Koczanowska, Olga Konik, Barbara Kubska i Anna Pohl, Małgorzata Markiewicz, Justyna Mędrala, Paweł Szeibel, Jakub Święcicki, Zuzanna Tokarska, Iga Węglińska oraz Joanna Zdzienicka-Obałek.

Kuratorką wystawy jest Marta Lisok, a współpracę kuratorską prowadzi Jakub Święcicki.

Powłoki i pancerze
Instytut Dizajnu w Kielcach – Galeria Główna

Wernisaż: 27 marca 2026, godz. 18:00
Wystawa: 28 marca – 30 sierpnia 2026

Sponsorzy: Fundacja Play Sustain, Gmina Kielce, PGO Kielce, Wodociągi Kieleckie.

zdjęcie główne: fot. Iza Koczanowska, Ugly Beach (2), fot Silvia Arenas