Fot. Aleksander Małachowsk

W Warszawie nie brakuje spektakularnych konkursów architektonicznych, ale niewiele z nich dotyczy miejsc, które na co dzień pozostają niemal niewidoczne dla publiczności. Tym razem stawką nie jest nowy budynek, lecz przemyślana modernizacja wnętrz jednego z najważniejszych obiektów kultury w Polsce. Teatr Wielki – Opera Narodowa zaprasza architektów do zaprojektowania nowej odsłony Loży Rządowej, bufetów oraz toalet dla widzów, a termin zgłoszeń właśnie został wydłużony.

Modernizacja historycznych budynków od lat należy do najtrudniejszych zadań projektowych. Zwłaszcza wtedy, gdy chodzi o obiekt tej rangi. Każda ingerencja musi jednocześnie odpowiadać na współczesne potrzeby użytkowników i respektować architektoniczne dziedzictwo miejsca. To właśnie balans między nowoczesnością a historią będzie najważniejszym kryterium w konkursie ogłoszonym przez Teatr Wielki – Operę Narodową.

Nie rewolucja, lecz precyzyjna ingerencja

Przedmiotem konkursu nie są najbardziej rozpoznawalne przestrzenie teatru, lecz miejsca, które w dużym stopniu wpływają na doświadczenie odwiedzających. Architekci mają przygotować koncepcję przebudowy Loży Rządowej, bufetów oraz zespołów sanitarnych dla publiczności.

Celem jest poprawa funkcjonalności, komfortu i dostępności tych wnętrz przy zachowaniu ich reprezentacyjnego charakteru. Organizatorzy podkreślają, że projekt powinien wykorzystywać współczesne rozwiązania techniczne, ale jednocześnie z szacunkiem odnosić się do historycznej substancji budynku. W praktyce oznacza to projektowanie bez efektownych gestów dla samego efektu – liczyć się będzie jakość architektury, detal i umiejętność wpisania nowych rozwiązań w istniejącą tkankę.

Więcej czasu dla pracowni architektonicznych

Teatr Wielki zdecydował się wydłużyć termin składania wniosków o dopuszczenie do udziału w konkursie. Zainteresowane zespoły mogą zgłaszać się do 12 sierpnia 2026 roku.

Konkurs ma charakter dwuetapowy. W pierwszej fazie uczestnicy prześlą opracowania studialne, spośród których jury wybierze maksymalnie pięć zespołów zaproszonych do przygotowania szczegółowych projektów. Prace konkursowe będzie można składać elektronicznie do 26 października, a w wersji fizycznej do 28 października 2026 roku. Wyniki poznamy 5 listopada.

Takie konkursy należą do najbardziej pożądanych przez środowisko architektoniczne. Powód jest prosty, zwycięski projekt nie pozostanie jedynie koncepcją. Łączna pula nagród wynosi 195 tys. zł brutto, z czego autor najlepszej pracy otrzyma 100 tys. zł. Najważniejszą nagrodą jest jednak zaproszenie do negocjacji dotyczących opracowania pełnej dokumentacji projektowej, która stanie się podstawą realizacji inwestycji. Organizator przewidział także drugą nagrodę w wysokości 50 tys. zł oraz trzy wyróżnienia po 15 tys. zł.

Jury złożone z nazwisk, które dobrze zna polska architektura

O wyborze zwycięskiej koncepcji zdecyduje interdyscyplinarny Sąd Konkursowy, łączący doświadczenie architektów, konserwatorów zabytków oraz przedstawicieli instytucji kultury. Przewodniczącą jury została prof. Ewa Kuryłowicz. W jego skład weszli również Boris Kudlička, architekt, scenograf i dyrektor Teatru Wielkiego – Opery Narodowej, architekt Jacek Krych, architektka Natalia Paszkowska, historyk sztuki i varsavianista Michał Krasucki oraz historyk sztuki i krytyk architektury Jarosław Trybuś.

Tak skomponowany skład sugeruje, że oceniane będą nie tylko walory estetyczne projektów. Równie ważne okażą się funkcjonalność, odpowiedzialność wobec zabytkowej architektury oraz umiejętność projektowania z myślą o użytkownikach.

Architektura, która pozostaje z widzem na długo

Choć spektakle kończą się po kilku godzinach, doświadczenie miejsca budują również przestrzenie, które często pozostają na drugim planie. Hol, foyer, bufet czy nawet toalety coraz częściej stają się integralnym elementem architektury instytucji kultury.

Dlatego konkurs ogłoszony przez Teatr Wielki – Operę Narodową jest czymś więcej niż zwykłą modernizacją wnętrz. To próba pokazania, że współczesna architektura może poprawiać jakość korzystania z historycznych budynków, nie odbierając im ich wyjątkowego charakteru. Dla projektantów będzie to z kolei rzadka okazja, by zmierzyć się z jednym z najbardziej prestiżowych adresów na architektonicznej mapie Polski.

Szczegóły konkursu, regulamin oraz dokumentacja dostępne są na stronie Teatru Wielkiego – Opery Narodowej.

www.teatrwielki.pl/ogloszenia/konkurs-studialno-realizacyjny