Wrzesień to jeden z najciekawszych momentów w kalendarzu kulturalnym Warszawy. Po wakacyjnej przerwie miasto ponownie wypełniają wystawy, targi sztuki, wydarzenia związane z designem, architekturą i wzornictwem. W tym sezonie jednym z ważnych punktów na tej mapie będzie wystawa „Polski modernizm. Walka o piękno” Fundacji Visteria, która po premierze podczas Milan Design Week 2026 wraca do Warszawy.

Od 2 września ekspozycja będzie prezentowana w historycznej Willi Gawrońskich. Warszawska odsłona nie jest prostym powtórzeniem prezentacji z Mediolanu została przygotowana specjalnie dla tego miejsca, a jej scenografię zaprojektowała Zofia Wyganowska wraz ze swoim studiem.

Polski modernizm między funkcją a pięknem

Polski modernizm wyrósł z paradoksu. Miał być projektem nowoczesności, choć powstawał w kraju zmagającym się z niedoborem materiałów, ograniczeniami technologicznymi i konsekwencjami historii. Projektanci zamieniali te ograniczenia w impuls do eksperymentu. Z dostępnych materiałów m.in. drewna, lnu, konopi czy wiórów powstawały przedmioty, które miały odpowiadać na codzienne potrzeby, ale również zmieniać sposób życia.

Tytuł wystawy nawiązuje do tekstu Ireny Krzywickiej z 1948 roku. „Walka o piękno” oznaczała w nim coś więcej niż estetykę była związana z jakością życia i budowaniem nowoczesnego społeczeństwa poprzez sztukę, architekturę i wzornictwo.

Z Mediolanu do Warszawy

Sama Willa Gawrońskich staje się częścią wystawy. Jej fasada zostanie przesłonięta zieloną płachtą przypominającą siatki remontowe, symbolem zarówno warunków, w których rozwijał się polski modernizm, jak i przyszłości budynku, którego planowana jest rewitalizacja i przekształcenie w prywatne muzeum sztuki i designu.

Warszawska ekspozycja została także wzbogacona o dzieła, których nie prezentowano w Mediolanie, m.in. prace Erny Rosenstein, Marii Jaremy i Jerzego Nowosielskiego.

Wystawa pokazuje modernizm szerzej niż tylko przez pryzmat designu. Wśród prezentowanych twórców znaleźli się m.in. Jan Kurzątkowski, Bohdan Lachert, Teresa Kruszewska, Maria Chomentowska, Julia Keilowa, Roman Modzelewski, Zbigniew Horbowy, Wojciech Zamecznik, Aleksander Kuczma, Katarzyna Kobro, Władysław Strzemiński i Edward Krasiński.

Czego modernizm może nauczyć nas dzisiaj?

Jednym z najciekawszych pytań wystawy jest aktualność modernistycznego myślenia. Projektanci XX wieku często musieli radzić sobie z niedoborem. Dziś mierzymy się raczej z nadmiarem produkcji i materiałów. Dlatego pytania o trwałość, jakość, odpowiedzialność za materiał i rzeczywiste potrzeby człowieka wracają ze zdwojoną siłą.

„Polski modernizm. Walka o piękno” nie jest więc wyłącznie opowieścią o historii polskiego designu. To także zaproszenie do rozmowy o tym, jak projektować i żyć w świecie, w którym nowoczesność oznacza już nie tylko dostęp do nowych technologii, ale również odpowiedzialność za ich konsekwencje.

Kuratorkami wystawy są Federica Sala oraz Anna Maga, kuratorka Galerii Wzornictwa Polskiego w Muzeum Narodowym w Warszawie.

Wystawie będą towarzyszyć oprowadzania kuratorskie, spotkania z twórcami i ekspertami oraz wykłady poświęcone polskiemu modernizmowi, historii wzornictwa i współczesnym wyzwaniom projektowania.

Polski modernizm. Walka o piękno
2 września – 11 października 2026
Willa Gawrońskich, Al. Ujazdowskie 23, Warszawa

Wystawa czynna od środy do niedzieli, 12:00–19:00.
Wstęp bezpłatny, obowiązuje rejestracja na wejściówki.

„Polski modernizm. Walka o piękno” to jedna z wystaw, które warto wpisać do wrześniowego kalendarza – szczególnie jeśli interesują nas sztuka, design, architektura i historia polskiego wzornictwa.