W krakowskim Narodowym Starym Teatrze klasyka znów zostaje rozebrana na części pierwsze. Najnowsza premiera Piotra Domalewskiego 'Zamknij oczy Nel. W pustyni i w puszczy. Epilog’ to spektakl o pamięci, starości i literaturze, która potrafi stać się ostatnim schronieniem. Premierowemu pokazowi towarzyszyło spotkanie z cyklu 'Architekci w pierwszym rzędzie’, wieczór, podczas którego twórcy przestrzeni mogli zajrzeć za kulisy jednej z najważniejszych scen teatralnych w Polsce.

Narodowy Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej od ponad dwóch stuleci pozostaje miejscem szczególnym na mapie polskiej kultury. To scena, na której narodowe teksty i mity często poddawane są krytycznej analizie, rozbierane na części i składane na nowo. Do tej tradycji dopisuje się najnowsza premiera Piotra Domalewskiego, który w spektaklu ’Zamknij oczy Nel’ wraca do jednej z najbardziej znanych powieści przygodowych polskiej literatury. Nie po to jednak, by ją ilustrować, lecz by zadać pytanie o to, co z tej historii zostało w naszej zbiorowej pamięci.

Literatura jako schronienie

Punktem wyjścia spektaklu jest historia emerytowanej nauczycielki języka polskiego, w którą wciela się Dorota Pomykała. Po przebytym udarze kobieta zapada na szczególny rodzaj demencji jej świadomość zaczyna funkcjonować w świecie literatury. Bohaterka wierzy, że jest Nel, a w swoich dorosłych dzieciach dostrzega postaci z powieści Sienkiewicza: Kalego, Meę i Stasia. Aby utrzymać z nią kontakt, dzieci muszą wejść w ten świat fikcji i odtworzyć przygodę sprzed lat choć sami dawno przestali być dziećmi.

W tej historii przygoda ustępuje miejsca refleksji nad pamięcią i nad tym, jak literatura potrafi kształtować nasze rodzinne mitologie. Domalewski, znany z filmów takich jak ’Cicha noc’, ponownie przygląda się rodzinie jako przestrzeni napięć, przemilczeń i emocjonalnych negocjacji. Spektakl staje się opowieścią o bezradności wobec starości i choroby – w świecie, który celebruje produktywność i niechętnie patrzy na słabość.

Jednocześnie reżyser prowadzi drugi wątek: krytyczne spojrzenie na kolonialny kontekst powieści Sienkiewicza. Literacka Afryka staje się tu metaforą zawłaszczania, a zdanie „Polska kolonii nie miała” brzmi ze sceny jak ironiczny komentarz do współczesnych debat o historii i pamięci.

Architekci w pierwszym rzędzie

Premierze towarzyszyło spotkanie z cyklu 'Architekci w pierwszym rzędzie’, organizowane przez teatr we współpracy z agencją OKK! PR. Projekt powstał z myślą o środowisku architektów i projektantów, osobach na co dzień pracujących z przestrzenią, detalem i narracją wizualną. Wieczór rozpoczęła dyrektor teatru Dorota Ignatjew. Goście mieli okazję zajrzeć za kulisy sceny, w zakamarki teatru oprowadzał ich reżyser i edukator Łukasz Zaleski, pokazując miejsca na co dzień niewidoczne dla widzów.

Narodowy Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie. Spektakl 'Zamknij oczy Nel. W pustyni i w puszczy. Epilog’ będzie można zobaczyć: 18, 19, 21 i 22 kwietnia 2026 roku.

Przyjaciele spotkania: Aluprof, Bizzarto, Omnires, Rubio Monocoat, Hotel Tribe.